Sabtu, 18 Januari 2020

Serat Wedhatama Pupuh Pangkur

    Serat Wedhatama iku anggitane Kanjeng Gusti Pangeran Adipati Arya (KGPAA) Mangkunegara IV. Tembung serat tegese tulisan,wegha tegese wulangan/tuntunan,dene tama duwe teges utama/kautaman.Dadi ,wose serat wedhatama iku wulangan luhur kanggo mbangun budi pekertine sapa wae kang maca.Serat wedhatama dianggit wujud tembang macapat pupuh pangkur,pocung,gambuh,lan kinanthi.

Tuladha tembang pangkur

Pangkur 

Nggugu karsane priyangga
Nora nganggo peparah lamun angling
Lumuh ingaran balilu
Uger guru aleman
Nanging janma ingkang wus waspadeng semu
Sinamun sing samudana
Sesadoning adu manis


Paugerane tembang pangkur:

1. Guru Gatra           : 7 gatra 
2. Guru Wilangan   : a,i,u,a,u,a,i
3. Guru Lagu            : 8,11,8,7,12,8,8
4. Pupuh pangkur ing serat wedhatama ngemot tembang cacahe 14 pada.

Isi/makna tembang pangkur ing dhuwur:
Manungsa sing onone ngandalke omongane awakke dhewe sing ora gelem salah lan onone jaluk pujian tanpa rungokke omongane wong liyo.
Sifat iku kudu mbok tinggalno lan kudu duwe sifat andhap asor mesti bakal ngajeni wong liyo.

Watakke tembang pangkur :

tembang pangkur asale saka tembung mungkur sing artine lunga utawa mungkur. 
sifat sing gagah, kuwat, perkasa lan ati sing gedhe. tembang pangkur biyasa digunakne kanggo mengungkapkan kisah kepahlawanan, perjuangan uga peperangan.

Sumber: gegaran nyinau basa jawa 3 kelas XII SMA SMK MA
https://portal-ilmu.com/watak-dan-ciri-11-tembang-macapat/





Jumat, 17 Januari 2020

Geguritan

Geguritan iku puisi Jawa gagrag anyar kang ora kaiket dening paugeran tertentu.Cacahe larik,cacahe wanda,cacahe pada,tembung tembung kang dipilih,lan surasane kabeh merika utawa bebas.Gumantung net atine kang nggurit.Ana kang nganggo lelewana basa tinamtu,uga ana kang biasa biasa wae.
Titikane Geguritan
1. Ora kawengku ing pathokan
2. Nggunakake tembung kang pinilih
3. Ora nggunakake basa padinan lan arang nggunakake tembung pangiket
4. Migunakake purwakanthi sastra, swara lan basa
5. Isine mentes
Babagan kang kudu digatekake nalika gawe geguritan, yaiku:
1.     Pamilihing tembung
2.      Wirama
3.      Sandhanganing basa kang arupa purwakanthi, dwipurwa, dwilingga, seselan –um- lan –in-, lsp.
Isining geguritan:
4.      Irah-irahan: gambaran saka isi (nanging ana geguritan sing ora ana irah-irahane)
5.      Tema        : idhe baku kang dadi dhasare geguritan
6.     Amanat    : piweling sing ana ing sajroning geguritan
7.      Diksi         : pamilihe tembung (bisa migunakake majas, frasa, lan klausa)
8.     Retorika   : alat kanggo nggambarake sing arep diandharake ana ing sajroning geguritan
Geguritan kaperang dadi loro:

1.   Gurit kuna

 2.   Gurit anyar utawa geguritan

Gurit kuna duweni pathokan:

1.     Diwiwiti tembung sun nggegurit
2.    Cacahe wanda saben sagatra pada
3.     Tibane swara ing pungkasan gatra runtut


Tuladha Geguritan

Majune Zaman
Dening :Ari Kurniawan


Majune zaman cepet banget
Awakke dhewe kudu siap karo babagan iku 
Pancen ana apike lan ana alane 
Kudu bisa mbedakke hal kasebut
                        
                         Ora mungkur pitutur becik kang ana 
                         Ora mungkur adat budaya kang ana
                         Ora mungkur nilai luhur kang ana
                         Ora mungkur budaya Jawa kang ana

Tetep nglakoake ajaran kasebut
Sanajan majune zaman wis kedadean
Mergo pitutur iku
Agawe urip kita tentrem



Sumber: Gegaran nyinau basa jawa 3 kelas XII SMA/SMK/MA
               http://tresnajawi.blogspot.com
               https://www.synaoo.com/